Krab tęczowy - Cardisoma armatum

Informacje o artykule

Autor: Piotr Baszucki

Opublikowano: 10.09.2026

Krab tęczowy (Cardisoma armatum) to duży krab lądowy z zachodniej Afryki, jeden z najbarwniejszych skorupiaków dostępnych w handlu: fioletowoniebieski pancerz, pomarańczowoczerwone odnóża i jasne szczypce. Wbrew nazwie handlowej nie jest zwierzęciem akwariowym - większość życia spędza na lądzie, a wody potrzebuje tylko do picia, nawilżania skrzeli i linienia. Dobrze urządzone paludarium z głęboką, wilgotną częścią lądową pozwala trzymać go przez wiele lat, ale klasyczne akwarium zalane po brzegi kończy się dla niego utonięciem lub chorobami skrzeli.

Charakterystyka

• Pochodzenie: wybrzeże Afryki Zachodniej od Senegalu po Angolę, także Wyspy Zielonego Przylądka
• Środowisko naturalne: ujścia rzek, namorzyny i wilgotne niziny nadbrzeżne; kopie głębokie nory w mule i piasku, często w zasięgu wody słonawej
• Rodzina: Gecarcinidae (kraby lądowe)
• Wielkość: karapaks 8-10 cm szerokości, rozpiętość odnóży do 20 cm
• Długość życia: 8-10 lat, sporadycznie dłużej
• Zachowanie: terytorialny, wobec innych krabów agresywny; aktywny głównie nocą, w dzień siedzi w norze
• Tryb życia: lądowy, ziemnowodny; potrzebuje płytkiego zbiornika wodnego i dużej powierzchni lądu
• Minimalne akwarium: akwaterrarium 80x40 cm (ok. 100 l) dla jednego osobnika, od 100x50 cm dla pary; część lądowa co najmniej 2/3 powierzchni
• Temperatura wody: 24-28 st. C, powietrze 25-28 st. C, wilgotność 70-80 procent
• pH: 7,0-8,0
• Twardość: 8-20 dGH, woda słodka lub lekko słonawa (do 5 g soli na litr)
• Pokarm: wszystkożerny - owoce, warzywa, liście, pokarm mrożony, granulaty dla skorupiaków, padlina
• Dymorfizm płciowy: samiec ma wąski, trójkątny odwłok i większe szczypce; samica szeroki, zaokrąglony odwłok zakrywający większość spodu
• Linienie: u młodych co kilka tygodni, u dorosłych 1-2 razy w roku; linieje w norze lub w wodzie, potem kilka dni jest bezbronny
• Rozmnażanie w słodkiej wodzie: nie - larwy rozwijają się w morzu
• Trudność: średni

Paludarium dla kraba tęczowego

Zbiornik dla tego gatunku to akwaterrarium z niską częścią wodną i głębokim, wilgotnym lądem. Woda powinna mieć 5-10 cm głębokości, czyli tyle, by krab mógł się w niej zanurzyć, ale zawsze sięgnąć powierzchni. Wyjście z wody musi być łagodne - rampa z korzenia, kamieni lub skośnie ułożonej płyty, bo krab tęczowy nie potrafi się wspiąć po gładkiej szybie i po kilkunastu godzinach w głębokiej wodzie ginie. Część wodną filtruje mały filtr wewnętrzny lub gąbkowy; kraby brudzą wodę resztkami jedzenia, więc podmiany co 3-4 dni są ważniejsze niż moc filtra.

Ląd to warstwa 15-20 cm mieszanki piasku i włókna kokosowego, utrzymywana w stanie wilgotnym, ale nie mokrym. W takim podłożu krab kopie norę, w której spędza dzień i linieje; jeśli warstwa jest zbyt płytka, zwierzę jest wiecznie zestresowane i szuka drogi ucieczki. Do tego korzenie mangrowca, kawałki kory i łupiny kokosa jako gotowe kryjówki. Rośliny w części lądowej powinny być twarde i dobrze ukorzenione - Cardisoma niszczy delikatne gatunki. W wodzie najlepiej sprawdzają się rośliny pływające i kępy mchu przywiązane do kamieni; wybór znajdziesz w dziale rośliny akwariowe.

Zbiornik musi być szczelnie przykryty i obciążony, ponieważ krab tęczowy jest siłaczem: podnosi luźne pokrywy, wyłamuje siatki i wspina się po kablach oraz wężach filtra. Ogrzewanie zapewnia mata grzewcza pod częścią lądową i grzałka w wodzie z osłoną, którą krab nie zdoła rozgnieść. Wilgotność 70-80 procent utrzymuje codzienne zraszanie letnią wodą; suche powietrze wysusza skrzela i jest jedną z głównych przyczyn padnięć w mieszkaniach ogrzewanych zimą.

Obsada i towarzystwo

Krab tęczowy z czym trzymać? Najbezpieczniej z niczym. To zwierzę terytorialne, które innego kraba traktuje jako rywala i przy pierwszej okazji odrywa mu odnóża lub zjada go po linieniu. Dwa samce w jednym zbiorniku to walki kończące się śmiercią słabszego; para samiec i samica jest możliwa w zbiorniku 120x60 cm z dwiema norami po przeciwnych stronach i wizualną barierą z korzeni. Więcej osobników wymaga powierzchni rzędu metra kwadratowego na sztukę.

W części wodnej można umieścić kilka szybkich ryb górnych partii, np. danio pręgowane, które nie schodzą w zasięg szczypiec, ale i tak zdarzają się straty. Ślimaki i krewetki takie jak krewetka Red Cherry, a nawet większa krewetka Amano, zostaną zjedzone - to dla kraba pokarm, nie towarzystwo. Ryby denne, kiryski i bojowniki są łatwym łupem. W praktyce najlepszym rozwiązaniem jest zbiornik gatunkowy, w którym krab jest jedynym mieszkańcem.

Karmienie

Cardisoma armatum jest wszystkożerny i w naturze żywi się opadłymi owocami, liśćmi, padliną i drobnymi bezkręgowcami. W hodowli przyjmuje niemal wszystko: plasterki jabłka, banana, marchwi, cukinii, gotowany groszek, liście dębu i migdałecznika, tonące granulaty dla krabów i raków, mrożoną ochotkę, kawałki ryby i krewetek. Podstawą diety mają być pokarmy roślinne, mięsne dodatki podaje się 1-2 razy w tygodniu. Ważnym składnikiem jest wapń potrzebny do budowy nowego pancerza: rozkruszone skorupki jaj, sepia dla ptaków lub liście z dodatkiem wapnia.

Pokarm kładzie się wieczorem na lądzie, w płaskiej misce, i rano usuwa resztki, zanim zaczną gnić i przyciągać muszki. Dorosłego kraba karmi się co drugi dzień, młode codziennie. Gotowe pokarmy dla skorupiaków są w kategorii pokarmy; wystarczy wybrać granulaty tonące z wysokim udziałem składników roślinnych.

Rozmnażanie i linienie

Rozmnażanie kraba tęczowego w warunkach domowych nie jest możliwe. Samica nosi jaja pod odwłokiem przez kilka tygodni, po czym schodzi do morza i wypuszcza larwy zoea, które przechodzą kilka stadiów planktonowych w słonej wodzie, zanim jako maleńkie kraby wrócą na ląd. W słodkiej wodzie larwy giną w ciągu doby, a odtworzenie pełnego cyklu z wodą morską o zmiennym zasoleniu udało się tylko nielicznym hodowcom. Wszystkie osobniki w sprzedaży pochodzą z odłowu.

Linienie to najbardziej niebezpieczny moment w życiu kraba. Kilka dni wcześniej przestaje jeść, chowa się w norze lub siedzi w wodzie, a pancerz matowieje. Po wylince zwierzę jest miękkie i całkowicie bezbronne przez 3-5 dni; nie wolno go wtedy wyciągać ani dotykać, a starego pancerza nie należy usuwać, bo krab go zjada, odzyskując wapń. Utracone w walce odnóża i szczypce odrastają w kolejnych wylinkach, choć na pełny rozmiar potrzeba dwóch lub trzech linień.

Choroby i najczęstsze problemy

Najczęstszą przyczyną strat jest utonięcie w zbyt głębokiej wodzie bez wyjścia albo wyschnięcie skrzeli przy zbyt suchym powietrzu - oba problemy wynikają z traktowania kraba jak zwierzęcia wodnego. Drugi typowy kłopot to nieudane linienie: krab nie może wydostać się ze starego pancerza, gdy brakuje mu wapnia, jodu lub gdy podłoże jest suche. Pomaga regularne podawanie liści i skorupek jaj oraz kąpiel w wodzie z odrobiną soli morskiej.

Ucieczki są trzecim problemem: uciekinier wysycha w ciągu kilku dni, jeśli nie znajdzie wody, dlatego po zniknięciu kraba trzeba sprawdzić ciemne, wilgotne zakątki - pod lodówką, wanną, w doniczkach. Pasożyty zewnętrzne (małe białe robaczki na pancerzu) zdarzają się u osobników z odłowu i zwykle giną po kilku linieniach w czystych warunkach. Stosowanie leków dla ryb zawierających miedź w części wodnej jest zabójcze dla kraba.

Krab tęczowy - najczęściej zadawane pytania

Czy krab tęczowy może żyć w zwykłym akwarium?

Nie. Potrzebuje paludarium z lądem zajmującym większość powierzchni i wodą o głębokości kilku centymetrów. W głębokiej wodzie bez wyjścia utonie.

Ile żyje krab tęczowy?

Przy dobrych warunkach 8-10 lat. Wyrośnięte osobniki w handlu mają zwykle kilka lat, bo wszystkie pochodzą z odłowu.

Czy krab tęczowy jest agresywny wobec ludzi?

Broni się, gdy jest chwytany, a szczypce dorosłego osobnika potrafią przeciąć skórę. Przenosi się go, chwytając od tyłu za karapaks lub przesypując do pojemnika.

Czy krab tęczowy potrzebuje słonej wody?

Do życia nie - wystarczy twarda woda słodka. Lekkie dosolenie (kilka gramów soli morskiej na litr) pomaga przy linieniu i bywa stosowane w kąpielach.

Inne skorupiaki nadające się do domowych zbiorników opisano w Bazie zwierząt, a ofertę krabów i raków prezentuje kategoria raczki i kraby w sklepie.