Siarczany, chlorki w wodzie kranowej - Forum roslinyakwariowe.pl Przejdz do tresci
Jesteśmy po świeżych dostawach roślin zobacz katalog →

Siarczany, chlorki w wodzie kranowej

Liczba wyświetleń: 23834·Odpowiedzi: 22
Metody nawożenia roślin akwariowych. Analiza parametrów wody i dobór właściwych preparatów.
Witold Sławiński
Tak się składa, że mam jak mi się wydaje paskudną wodę kranową - z punktu widzenia roślin nie ma w niej prawie nic co byłoby pożyteczne, a za to są w niej wysokie poziomy składników szkodliwych.
Jak przypuszczam ten problem dotyczy nie tylko mnie, ale na pewno wielu innych akwarystów walczących o dobrą kondycję roślin.

A oto te składniki mojej wody kranowej, które są niepokojąco wysokie:
siarczany 140-195 mg/l
chlorki 80-138 mg/l

Preparuję wodę poprzez mieszanie z RO, ale nawet po znacznym rozcieńczeniu, poziomy tych składników są za wysokie.
Dodanie potasu czy też magnezu w postaci siarczanów podwyższa i tak wysoki poziom siarczanów. Poziom chlorków śwadczy po prostu o tym że woda jest lekko słona (NaCl).

Czy znacie jakieś wytyczne, ile maksymalnie woda może zawierać siarczanów i chlorków aby to nie wpływało negatywnie na rośliny?

Mam też pomysł aby całkowicie preparować wodę z RO i więcej nie przejmować się kranówką. Zastanawiam się nad zakupem CaCO3 (opakowanie 500g za 10,80zł), tak aby zapewnić odpowiednią twardość węglanową i poziom wapnia (resztę składników do preparowanie wody mam).
Wiem że CaCO3 jest trudno rozpuszczalne w wodzie - czy ten problem również dotyczy wody przesyconej CO2 ?

Z góry dzięki za wszelkie odpowiedzi i sugestie.

Witold Sławiński


12 lip 2003, 21:07   (#2)  

Szczerze odradzam! Woda z RO (przynajmniej moja) ma twardość węglanową 0-1 n
Przeszedłem przez ten etap.
Uzyskanie stabilnej twardości weglanowej graniczy z cudem.
Rzeczywiscie praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie. Robiłem mieszaninę w szklance, czekałem aż się odstoi i następnie powstałym roztworem zatwardzałem wodę.
Problem polega na tym iz twardośc węglanowa (mimo odstania mieszaniny) rośnie tak jakby część CaCo3 w postaci proszku nadal znajdowała się w odlanym roztworze i nie pozwala w domowych warunkach na powtarzalność uzyskanej Tww. Po wielu próbach zarzuciłem ten sposób jako conajmniej nieporęczny.

froolk


Avatar użytkownika
Tomasz Kurek Konstancin - Jeziorna
Posty: 283·Na forum od: 26 cze 2003, 21:00

12 lip 2003, 21:13   (#3)  

Witaj

Niestety tak to już jest ze w kranie płynie wszystko czego nie potrzeba :-((.
Są tez wyjątki, kiedy można wykorzystac to coś co wypływa z "naszego"
kranu. Mam wielkie stęzenie no3 wielkosci 120mg/l przez co raczej nie musze kupowac KNO3 :-)). Tak czy siak wszystko ma swoje zalety jak i wady.
Odstawienie wody z kranu i używanie tylko tej z RO jest chyba dużo bardziej dokładne.
Pozwala na "pełne"kontrolowanie parametrów wody i związków w niej zawartych.

10,80pln za 500g CACO3 to dobra cena :-))) (jeśli można to gdzie tyle kosztuje ?).
Rzeczywiście w wodzie to średnio ciężko sie rozpuszcza. Potrzebuje co2, którego
odpowiedni poziom masz napewno w akwarium dlatego bez obaw :-).

Myśle ze więcej na ten temat będa mieli inni wielcy "roślinożercy" :-)))
Pozdrawiam
Tomasz Kurek

Avatar użytkownika
Tomasz Kurek
Ranga: Zainteresowany tematem

Posty: 283
Dołączył: 26 cze 2003, 21:00
Miasto: Konstancin - Jeziorna

Polecamy zakupy w sklepie forumowym
Witold Sławiński

12 lip 2003, 21:24   (#4)  

Hmm ...
Mój sposób rozumowania jest następujący:
CaCO3 nie rozpuszcza się w wodzie, ale rozpuszcza się w kwasach. W wodzie zawierającej CO2 tworzy się słaby kwas węglowy H2CO3. Kwas węglowy rozpuszcza węglan wapna CaCO3. Wszystko przebiega według reakcji:

H2O + CO2 = H2CO3
H2CO3 + CaCO3 = Ca(HCO3)2

Więc preparowanie wody polegałoby na wlaniu do akwarium zawiesiny CaCO3. Początkowo nastąpiło by zmącenie wody, ale węglan wapnia powinien rozpuścić się w ciągu kilku godzin całkowicie.
Ilość CaCO3 potrzebna do uzyskania zamierzonego efektu jest do wyliczenia:
1 KH odpowiada 11 mg/l HCO3- , co odpowiada rozpuszczeniu 17,9 mg/l CaCO3

Jeżeli w moim rozumowaniu jest błąd, to niech mnie ktoś poprawi.

Witold Sławiński


Avatar użytkownika
Tomasz Kurek Konstancin - Jeziorna
Posty: 283·Na forum od: 26 cze 2003, 21:00

12 lip 2003, 21:32   (#5)  

Witold Sławiński napisał(a):Hmm ...
Jeżeli w moim rozumowaniu jest błąd, to niech mnie ktoś poprawi.




Jest dokładnie jak piszesz :-) więc milcze :-))
Pozdrawiam
Tomasz Kurek

Avatar użytkownika
Tomasz Kurek
Ranga: Zainteresowany tematem

Posty: 283
Dołączył: 26 cze 2003, 21:00
Miasto: Konstancin - Jeziorna

Avatar użytkownika
Posty: 16·Na forum od: 26 cze 2003, 17:40

13 lip 2003, 11:55   (#6)  

Witku, rozumiem Cię, że chcesz mieć w akwarium warunki jak najbardziej zbliżone do tych w naturalnym środowiski. Jednak pamiętaj, że można z tym przesadzić. Rośliny, co widać z twoich zdjęć, idą Ci świetnie. Po co więc ulepszać coś, co jest już prawie doskonałe. :)
dkarbowy

Avatar użytkownika
Dariusz Karbowy
Ranga: Początkujący

Posty: 16
Dołączył: 26 cze 2003, 17:40
Miasto: Konin

Witold Sławiński

13 lip 2003, 12:39   (#7)  

Niestety nie zawsze jest tak różowo z kondycją roślin w moim akwarium, a poszukiwanie ulepszeń nie jest poszukiwaniem dziury w całym.
To co widać na zdjęciach mojego akwarium, pochodzi z okresu prosperity -a niestety nie udawało mi się takiego stanu utrzymać na dłuższą metę. :oops:
Analizując i łamiąc głowę dlaczego tak się dzieje :roll: , doszedłem do wniosku że wszystkiemu jest winien poziom siarczanów, który jak się okazuje był zmienny w różnych okresach czasu. :?
Znaczna część gatunków roślin jest niestety dość wrażliwa na nadmiar siarki.
W ostatnim tygodniu zrobiłem dwie podmiany wody, tak aby zmniejszyć poziom siarczanów. Efekty są widoczne prawie od razu: Eustralis stellata i Hydrophila corymbosa ruszyły ze wzrostem, inne gatunki roślin też przyśpieszyły wypuszczając większe i gęstsze liście. Tak więc z mojego punktu widzenia gra jest warta świeczki. :!:

Witold Sławiński


Avatar użytkownika
Piotr Baszucki Nowa Ruda
Posty: 12921·Na forum od: 19 cze 2003, 10:52

13 lip 2003, 16:31   (#8)  

Witold Sławiński napisał(a):Jeżeli w moim rozumowaniu jest błąd, to niech mnie ktoś poprawi.


Przy stałym dopływie CO2 z butli (tak jak u Ciebie) teoretycznie powinno się sprawdzić.

Jednak w przypadku deficytu CO2...:
Ca(HCO3)2 ->CaCO3+CO2+H2O
--------
wiec nie w kazdych warunkach sie to uda (w przypadku reaktorow drozdzowych...mogloby to byc roznie). "Profilaktycznie" zmniejszylbym o kilka mg ilosc CaCO3 - mimo tego, ze deficyt CO2 raczej u Cebie nie wystapi.

Czy znacie jakieś wytyczne, ile maksymalnie woda może zawierać siarczanów i chlorków aby to nie wpływało negatywnie na rośliny?


Z tego co pamietam z ćwiczeń z hydrobiologii stężenie chlorków ponad 250mg/dm3 jest szkodliwe dla roślin ...według wymagań sanitarnych jego zawartość w wodzie kranowej również nie powinna przekraczac tej wartości.

Niestety co do siarczanów - nie pamietam...nie znalazłem też infomacji o konkretnym szkodliwym stężeniu w żadnym z posiadanych przez mnie źródeł.

..znalazłem za to na googlu link:

http://www.halat.pl/wodawarunki.html

Iinformacje te dotycza wody zdatnej do picia - moze sie przyda.

(Jeśli chodzi o klasy czystości naszych wód to (mg/dm3):

Chlorki
I >250
II >300
III > 400
Siarczany
I >150
I > 200
III > 250
[/quote]
mgr biologii - botanik, specjalista z zakresu fizjologii roślin wodnych

Avatar użytkownika
Piotr Baszucki
Ranga: roslinyakwariowe.pl

Posty: 12921
Dołączył: 19 cze 2003, 10:52
Miasto: Nowa Ruda

Wspieram stronę kontem Premium
Akwaria

Avatar użytkownika
Marcin Baranowski Białystok
Posty: 944·Na forum od: 27 cze 2003, 12:13

14 lip 2003, 16:05   (#9)  

Żeby cię dobić Witku dodam jeszcze, że ważny jest również poziom Na+, który u ciebie zapewne też jest wysoki. Z tego co wiem szkodliwy wpływ sodu i chlorków na rośliny związany jest ze wzrostem zasolenia. Ich poziom musi więc być dosyć duży żeby zaczęły działać negatywnie. Niestety nie wiem jak duży. Co do siarczanów to wedłóg niektórych nawet grubo ponad 100ppm nie wpływa negatywnie na rośliny. W sieci znalazłem informację, że wysoki poziom SO4 (>100ppm) może źle wpływać na mchy wodne. Co do twojej obserwacji z Hygrophila corymbosa to chyba zauważyłem coś podobnego. Wydaje mi się, że wszystkie nadwódki mogą być wrażliwe na nadmiar SO4. Od dawna próbuje sobie poradzić z H. corymbosa, która gubi dolne liście. Kiedyś myślałem, że chodzi o nadmiar potasu potem, że o niedobór. W ramach eksperymentów dodawałem sporo K2SO4 i MgSO4 i odbiło się to negatywnie na wszystkich moich hygrophilach. Zaprzestałem więc nawożenia i po paru podmianach sytuacja sie znacznie polepszyła. Obecnie eksperymentuję z KCl. Niestety nie wiem ile siarczanów znajduje się w mojej kranówie.

Avatar użytkownika
Marcin Baranowski
Ranga: Moderator

Posty: 944
Dołączył: 27 cze 2003, 12:13
Miasto: Białystok

Witold Sławiński

14 lip 2003, 16:46   (#10)  

Właśnie wróciłem ze sklepu Polskich Odczynników Chemicznych, gdzie kupiłem opakowanie 1 kg CaCO3 w cenie 12,71 zł.
Zaraz też odmierzyłem taką ilość, która zwiększy twardość o 1 KH w moim akwarium, zrobiłem zawiesinkę i wlałem do akwarium. Taka operacja nie spowodowała żadnego zmętnienia wody i jak sądzę CaCO3 dość szybo się całkowicie rozpuści (stężenie CO2 w granicach 20-30 mg/l).
Jeżeli całość eksperymentu powiedzie się, to będę chyba całą wodę do podmian preparował z wody RO.
Pozostaje kwestia "przepisu" na preparowanie wody, ale to jest temat na osobny wątek.

Witold Sławiński


Grzegorz Zbieć

14 lip 2003, 23:03   (#11)  

Cześć,

Witku, czy mógłbyś opisać wpływ (twoim zadaniem) siarczanów na Eustralis stellata?
Jak to się objawiało dokładnie?

Grzegorz

Grzegorz Zbieć


Witold Sławiński

14 lip 2003, 23:31   (#12)  

Prowadzę dość szczegółowe obserwacje roślin i zapisuje w moim dzienniku prowadzenia akwarium roślinnego wszelkie zabiegi jakie dokonuję w akwarium. Wszystko to daje mi możliwość obserwowania pewnych prawidłowości.
Ostatnio najwięcej do myślenia dało mi zachowanie kilku gatunków roślin zakupionych w Czechach: Rotala macrandra, Ammania senegaliensis i Alternathera lilacina. Kupiłem je w bardzo zlym stanie, pomimo to przyjęły się pięknie i rosły wspaniale. Postanowiłem więc ze zrobię lepiej roślinkom i dałem dodatkowe porcje K i Mg w postaci siarczanów. Było gorzej, więc dostały jeszcze. Poziom siarczanów osiągnął jak przypuszczam wartość ok. 150 mg/l.
Efekty: ucierpiały wszelkie rośliny łodygowe, wypuszczały bardzo małe liście i spowolniły lub zatrzymały swój wzrost, hydrofile zaczęły tracić dolne liście. Na innych roślinach takie zabiegi nie zrobiły szczególnego wrażenia: żabienice, Glossistigma, Anubiasy, Blyxa japonica.

Obecnie starałem się zmniejszyć stężenie siarczanów w akwarium - podmieniałem wodę nie dodając jak uprzednio K i Mg, bardziej rozcieńczałem kranówkę wodą z RO.
Efekty: rośliny łodygowe wypuszczają liście o rozmiarach takich jak było to dawniej, a Eustralis stellata, która uprzednio ani nie rosła ani nie marniała zaczęła nagle rosnąć.
Wiem że poziom siarczanów i chlorków mam w akwarium nadal wysoki i muszę jeszcze nieco z tym powalczyć.

Witold Sławiński


Avatar użytkownika
Marcin Baranowski Białystok
Posty: 944·Na forum od: 27 cze 2003, 12:13

14 lip 2003, 23:44   (#13)  

Witold Sławiński napisał(a): hydrofile zaczęły tracić dolne liście

Czy pojawiały się na nich najpierw małe, brązowe plamki otoczone jasną obwódką przechodzące następnie w dziurki?

Avatar użytkownika
Marcin Baranowski
Ranga: Moderator

Posty: 944
Dołączył: 27 cze 2003, 12:13
Miasto: Białystok

Witold Sławiński

14 lip 2003, 23:54   (#14)  

W rzeczy samej Hygrophila corymbosa tak właśnie wygląda jak opisałeś.
:shock:
Już od wielu miesięcy nie udaje mi się przywrócić jej dobrej kondycji - a może to jest jakaś infekcja wirusowa? :wink:

Witold Sławiński


15 lip 2003, 21:43   (#15)  

Taki same plamki pojawiają się na moich Ludwigiach, gdy przesadzę z nawożeniem (także K i Mg w postaci siarczanów).

raffaell


Polecamy zakupy w sklepie forumowym
Avatar użytkownika
DTANK Poza krajem
Posty: 186·Na forum od: 02 cze 2011, 14:48

29 cze 2012, 14:56 SO4 poziom  (#16)  

Witek,
mysle ze mam ten sam problem co ty a mianowicie siarczany, nie potrafie zmierzyc ich poziomu. Uzywam kranówy. Akwa mam od 1,5 roku i po stosowaniu roznych kombinacji nawozow rosliny caly czas sa jakies blado zielone, brzegi starszych lisci sa powyginane, pofaldowane, niektore gatunki maja takie chlorotyczne obszary o nie dokonca wyraznej granicy. Starsze liscie H.Corymbos'y czesto miewaja brazowe plamki i pozniej opadaja. Liscie wszystkich roslin sa male. Szczyty sa piekne ale juz krotko ponizej zaczynaja wygladac jakby byly opalone czyms,ich korzenie nie rosna zadowalajaco. uzywalem K2SO4 i MgSO4.
Po podmianie rosliny zawsze odzywaly ale na krotko bo stosujac te nawozy i mysle majac duzy poziom SO4 w kranowie kumulacja tego pierwiastka nastepowac mogla w zasadzie juz po 2-3 tygodniu i tak wkolko. Od niedawna biore od kumpla RO i sytuacja powoli sie stabilizuje , takie odnosze wrazenie.
Duzo ludzi wydaje mi sie na forum ignoruje SO4 jakoby mialo duzy wplyw na rosliny i ich wyglad. U mnie mchy np nie rosna wogole. Mialem 3 podejscia z negatywnym rezultatem. Anuniasy ktore u kumpla rosna pieknie u mnie jak woda bywala lepsza potrafily szybko wypuscic kilka listkow a pozniej stanac kompletnie i zachodza czarnym nalotem.
Nie chce sie juz wdawac w zadne dyskusje o poziomach CO2 i wymieniac dziesiatki razy parametrow wody bo to do niczego nie prowadzi. Modyfikowalem ilosci stosowanych nawozow wielokrotnie i prowadzilo to zawsze do tego samego. Swiatla mam dozo co2 tez, wiem bo testowalem to na rybach nie zadnymi testami. Podaje w ciagu tyg wszystkie mozliwe potrzebne zwiazki. SO4 niestety lacznie z nimi i to po 20-40ppm/tydz
Po przestaniu nawozenia MgSo4 i K2SO4 jest lepiej na krotko bo pozniej rosliny potrzebuja K. Mam K+ z PG ale nie jestem pewnien czy to nie jest tez K2SO4. Po podawaniu wiekszych ilosci K 20ppm tydz rosliny robia sie nadpalone.

Avatar użytkownika
DTANK
Ranga: Zainteresowany tematem

Posty: 186
Dołączył: 02 cze 2011, 14:48
Miasto: Poza krajem

Lukaszq Łuków
Posty: 84·Na forum od: 02 sie 2010, 14:41

29 cze 2012, 16:49   (#17)  

Odkopałeś temat z przed 9 lat :roll:

Lukaszq
Ranga: Poznaje temat

Posty: 84
Dołączył: 02 sie 2010, 14:41
Miasto: Łuków

Avatar użytkownika
DTANK Poza krajem
Posty: 186·Na forum od: 02 cze 2011, 14:48

29 cze 2012, 19:21   (#18)  

lubie kopac :shock:
u mnie nie pokazuje daty w którym roku był dołączony post

Avatar użytkownika
DTANK
Ranga: Zainteresowany tematem

Posty: 186
Dołączył: 02 cze 2011, 14:48
Miasto: Poza krajem

polakko 78 Pilaszków, okolice Ożarowa Mazowieckiego
Posty: 150·Na forum od: 07 maja 2010, 16:58

29 cze 2012, 20:43   (#19)  

..ja bynajmniej dziękuję Ci za odkopanie tego wątku, dał mi on dużo do myślenia.
Stały bywalec
360l-roślinne

polakko 78
Ranga: Zainteresowany tematem

Posty: 150
Dołączył: 07 maja 2010, 16:58
Miasto: Pilaszków, okolice Ożarowa Mazowieckiego

Posty: 585·Na forum od: 30 maja 2011, 20:01

29 cze 2012, 21:30   (#20)  

polakko 78 napisał(a):..ja bynajmniej dziękuję Ci za odkopanie tego wątku, dał mi on dużo do myślenia.


To byś podziękował koledze, za odkopanie a nie... :roll:

ZielonyAmator
Ranga: Aktywny użytkownik

Posty: 585
Dołączył: 30 maja 2011, 20:01

Dalsza część dyskusji jest dostępna po zalogowaniu

Ten wątek zawiera 23 odpowiedzi...

i dołącz do nas — to bezpłatne i zajmuje minutę.

Powrót do Nawożenie

Powiązane tematy

stauro pro.jpg

siarczany (SO4)

Hultaj w Nawożenie · Odpowiedzi: 22 · Wyświetlenia: 8184
Zastanawiam sie nad wpływem tych związków na rośliny . Szukam też wartości rekomendowanych lub prostych zalęzności od innych pierwiastków . Oprócz stwierdzenia o dużej tolerancji przez rośliny własciw...
received_4650180868380943.jpeg

Stężenie PO4 w podmienianej wodzie przy podłożu aktywnym

_Kreweta_ w Nawożenie · Odpowiedzi: 7 · Wyświetlenia: 4397
Witam. Chciałabym dowiedzieć się, czy dobrze nawożę akwarium fosforem. Mam podłoże aktywne (Platinum soil), które pochłania fosforany, więc ich ilość w słupie wody zazwyczaj wynosi 0-0,25 mg/l. W akw...

Nawożenie akwarium na wodzie RO

coolfon1988 w Nawożenie · Odpowiedzi: 17 · Wyświetlenia: 7812
Dzień dobry, Zakupiłem filtr RO i przedemną pierwsze podmianki akwarium wodą RO. Akwarium działające z rybami. Jak podmieniać wodę na początku? Martwię się o zawartość dwutlenku węgla w akwarium. Aktu...

Parametry wody kranowej

Denu w Nawożenie · Odpowiedzi: 2 · Wyświetlenia: 1824
Witam serdecznie, Przygotowuje się do startu akwarium 63L z oświeteniem Aquastel LED Glass Plant - 42,8lm/l, co2, oraz podłożem ichiban dark soil, filtracja ultramax 1000. Czy woda kranowa o tych para...

Wysokie ph na wodzie z osmozy

vasteq w Nawożenie · Odpowiedzi: 16 · Wyświetlenia: 6377
Mam dość wysokie ph w akwarium w którym do podmiany używam osmozy z mineralizatorem Qualdrop GH+. Wynosi ono 7.6. Podloze aktywne ale juz dosyć lecie, ma kilka lat. Z rok temu dostałem ok 2 cm świeżeg...

Akwarium na wodzie RO - mineralizator

szkot w Nawożenie · Odpowiedzi: 18 · Wyświetlenia: 7959
Ostatnio rozmawiałem z akwarystą, który ma zbiorniki głównie na ro ale również na kranówce. Glony pojawiają się u niego jedynie w akwariach na kranówce. Mimo, że akwaria na wodzie RO są prowadzone bez...

Parametry wody kranowej - ocena

clintoons w Nawożenie · Odpowiedzi: 2 · Wyświetlenia: 1922
prośba o ocenę pod kątem zawartości microelementów, czy czegoś nie jest za dużo itp. Woda I kw. 22.pdf będę wdzięczny za opinie

Nawożenie mikro przy wodzie RO+kran

rekordarek w Nawożenie · Odpowiedzi: 3 · Wyświetlenia: 3088
Używam obecnie wody 50:50 RO+kran, pytanie dotyczy nawożenia mikro, w szczegolnosci początkowego etapu dojrzewania akwarium. Test na Fe w wodzie kranowej wykazuje 0. Do takiej wody powinno się dokłada...

Który test, No2 czy No3, wyznacza poziom azotu w wodzie?

Anonim 59529 w Nawożenie · Odpowiedzi: 13 · Wyświetlenia: 7198
Witam Jako że z chemii w podstawówce byłem noga więc mam pytanie. Którym testem, No2 czy No3 oznacza się poziom azotu w wodzie? A może czymś innym o którym nie wiem? Prosze o pomoc.

Wysokie PO4 w wodzie kranowej.

Marblo w Nawożenie · Odpowiedzi: 8 · Wyświetlenia: 3202
Witam. Poniżej przedstawiam wyniki testów mojej kranówki. Testy kropelkowe JBL. Niepokoi mnie wysokie stężenie PO4. Skala testu kończy się na 1.8 a kolor jest jeszcze delikatnie ciemniejszy czyli może...

Statystyki

Ten temat przegląda 811 użytkowników w tym 0 zalogowanych
Najwięcej użytkowników online (32974) było 3 sie 2026
 •  Liczba postów: 571618
 •  Liczba wątków: 49483
 •  Użytkownicy: 36921

 •  Najnowszy użytkownik: jarek_miksiewicz

Obserwuj nas



Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 811 gości

Newsletter

Odbierz 15 zł na zakupy od 200 zł i nie przegap żadnej promocji. Bądź na bieżąco z poradami i nowościami akwarystycznymi.

Zapisując się, wyrażasz zgodę na otrzymywanie wiadomości marketingowych na podany adres e-mail. Administratorem danych osobowych jest roslinyakwariowe.pl. Więcej

Rośliny akwariowe - sklep akwarystyczny Nowa Ruda
Copyright © 2001-2026 roslinyakwariowe.pl ®
Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, rozpowszechnianie całości lub fragmentów strony zabronione.