Jaki żarnik HQI wybrać?

Informacje o artykule

Przed wyborem żarnika HQI staje każdy akwarysta, który posiada duże akwarium z podwieszaną lampą metahalogenową. Biorąc pod uwagę odbiór wizualny zbiornika i zapotrzebowanie roślin wybór, ograniczony jest zwykle do modeli o temperaturze barwowej: 5200, 5600, 6500 i 8000K.
Im niższa temperatura barwowa wyrażana w stopniach Kelvina tym bardziej biała barwa światła, zatem

żarnik HQI 5200K będzie emitował bardzo ciepłe światło podkreślające zieleń i czerwień roślin w akwarium
żarnik HQI 6500K będzie emitował ciepłe światło zbliżone do dziennego
żarnik HQI 10000K będzie emitował jasne białe światło (w zależności od modelu)

Do akwarium roślinnego najlepszym rozwiązaniem są żarniki o barwie 5200K, 5600K i 6500K oraz specjalistyczne żarniki o selektywnej emisji światła.

Warunkowo zastosować można również żarnik o barwie 10000K (charakterystyczny dla akwarystyki morskiej), jednak ten rodzaj żarnika wygląda dobrze w akwarium roślinnym pod warunkiem zastosowania dodatkowo świetlówek z ciepłej barwie, które przełamią jaskrawo jasne światło emitowane przez żarniki tego typu.

Opcją najkorzystniejszą jest zastosowanie żarników HQI w tandemie ze świetlówkami T5, dzięki czemu możemy modyfikować barwę światła docierającego do akwarium i zastosować dowolną konfigurację korzystną dla oka. Zauważyli to producenci lamp HQI dostarczający modele z miejscem nawet na 4 dodatkowe świetlówki.

Barwa światła powinna być dobrana do wnętrza zbiornika (rodzaj aranżacji, gęstość obsady roślin) ale także i jego otoczenia. Jest to równie ważną, a często pomijaną kwestią gdy zapominamy iż akwarium powinno być częścią wystroju wnętrza i być w harmonii z innymi źródłami światła dostępnymi w danym pomieszczeniu.

Fot: Jarosław Harmana. Zbiornik w galerii roslinyakwariowe.pl z oświetleniem 5200K Opis akwarium - kliknij.

Oprócz barwy światła kolejną kwestią, na którą należy zwrócić uwagę jest jednostka miary strumienia świetlnego, czyli lumen (lm). Określa on całkowitą moc światła emitowaną przez jego źródło na określoną jednostkę powierzchni.

Zatem żarnik o mocy 150W HQI 5200K o strumieniu świetlnym 2200 lumenów nie będzie porównywalny z żarnikiem HQI 5600K o strumieniu 11000 lumenów. Ten pierwszy ma 5-krotnie mniejszą wydajność świetlną i może być zastosowany w mniejszym akwarium bez ryzyka nadmiaru światła.

Żarnik 5600K o strumieniu 11000 lumenów posiada skuteczność świetlną (73lm/W), 5200k (~15lm/W), wydajność tę oblicza się dzieląc strumień świetlny wyrażony w lumenach przez moc żarnika. Zobaczmy jak prezentują się one na tle innych popularnych źródeł światła:

żarówka zwykła, 8-20 [lm/W]
lampa rtęciowo-żarowa 17-25 [lm/W]
żarówka halogenowa 20-30[lm/W]
świetlówka 40-90[lm/W]
LED 40 – 90 (zazwyczaj) max ponad 200[lm/W]
HQI 75-100[lm/W]

Akwaryści czasem posługują się pojęciem lux, który oznacza ilość lumenów na jednostkę metra kwadratowego (lux=1lm/m2) i jest miarą natężenia światła. Jednak producenci żarników HQI i świetlówek nie stosują tych oznaczeń. Dla nas istotna jest infomacja iż większość roślin pod warunkiem dozowania dwutlenku węgla, wykazuje zdrowy wzrost przy oświetleniu około 1000 luxów. Najbardziej wymagające rośliny w akwarium o wysokości powyżej 50cm będą rosły korzystniej przy oświetleniu 1500 luxów (czyli 1500lm/m2).

Niestety nie można w prosty sposób przeliczyć lumenów na luxy, ponieważ żarniki HQI nie gwarantują nam równomiernego rozkładu intensywności światła i informacji tych nie możemy zastosować w praktycznych wyliczeniach nie znając dokładnego rozsyłu światła, który przede wszystkim jest różny dla różnych modeli lamp (w zależności od jej budowy i zastosowania odbłyśnika). Natężenie światła zależy też mocno od wysokości źródła światła nad jej powierzchnią, czyli bezpośrednio od wysokości na jakiej powiesimy lampę jak i wysokości słupa wody w akwarium, która silnie pochłania promieniowanie świetlne (szczególnie widmo czerwone i niebieskie).

Na szczególną uwagę zasługują specjalistyczne żarniki z selektywnie dobranym składem emisji światła.

Należy od nich żarnik japońskiej firmy ADA: NAG-150W-Green o temperaturze barwowej 8000K emitujące ciemniejsze zielonkawe światło. Taki żarnik umożliwia zastosowanie lampy HQI także do mniejszych akwariów. Dzięki sporej emisji światła zielonego, kosztem niebieskiego i czerwonego, które biorą największy udział w procesie asymilacji światła, jego wydajność fotosyntetyczna jest niższa i umożliwia zastosowanie sporej mocy światła i równomierne doświetlenie akwarium bez ryzyka plagi glonów.

Należy przy tym podkreślić iż mimo iż zielone widmo nie jest efektywnie wykorzystywane przez glony z rodzaju Oedogonium, Chlorophytaceae, Rhizoclonium, Spirogyra (kwalifikowane przez akwarystów jako zielone "nitki" i "wata") oraz cyjanobakterie (zielone sinice), jednak gatunki cechujące się adaptacją monochromatyczną, produkujące dodatkowe barwniki fotosyntetyczne takie jak karotenoidy i fikobiliny) mogą je sprawnie wykorzystywać w procesie fotosyntezy. Należą do nich krasnorosty, dlatego w przypadku ich występowania korzystne jest zastosowanie filtra odwróconej osmozy.

Specjalistyczne żarniki HQI nie są domeną wyłącznie akwarystki roślinnej. Również w akwarystyce morskiej stosuje się żarniki z przesuniętym widmem np. w kierunku barwy niebieskiej, które symulują warunki świetlne panujące na płytkiej rafie koralowej i stymulują wzrost koralowców.

Fot: Paweł Iglewski/Grzegorz Mosurek Akwarium w japońskiej galerii ADA oświetlone żarnikami NAG-150-Green

Dobierając model żarnika należy zwrócić uwagę na rodzaj trzonka: Rx7s (stosowany w większości modeli lamp HQI 70 i 150W), lub G12 (charakterystyczny dla lamp Blau Auqaristic), Fc2 (stosowany przy żarnikach o mocy 250W).

Autor: Piotr Baszucki